Iedereen heeft een hekel aan symmetrisch sneeuwploegen. Ze zijn oncomfortabel, traag, irritant en je krijgt er pijn in je heupen van. En als je ze eenmaal hebt geleerd, wil je ze het liefst vergeten. Maar als je ze wilt vergeten, waarom zou je ze dan leren? Er zijn scholen zonder sneeuwploegen, en er wordt ons vaak verteld dat we geen lesgeven in sneeuwploegen – wat overigens in deze vorm niet waar is.
Voordat we dieper op het onderwerp ingaan, is het goed om eerst te verduidelijken wat een sneeuwploeg is.
Een sneeuwploeg is in principe een positie waarbij de punten van de ski’s dichter bij elkaar staan. De ski’s staan niet parallel, maar onder een hoek vergeleken met elkaar – een sneeuwploeg is dus in wezen een positie van de ski’s. Wat we in deze positie doen, waar we hem voor gebruiken, is een andere vraag:
We kunnen erin staan, zodat we niet uitglijden.
We kunnen ermee omdraaien op de helling, al lopend.
We kunnen er zo mee naar beneden glijden (glijdende sneeuwploeg).
We kunnen in het spoor glijden (sneeuwploeg glijdt op een helling).
We kunnen ermee remmen (remmende sneeuwploeg = handrem).
We kunnen ermee draaien (sneeuwploegbocht).
Bij het bespreken van de noodzaak van een sneeuwploeg wordt vaak gezegd dat de reden waarom een beginner zou moeten leren omgaan met een sneeuwploeg is dat het het eerste hulpmiddel is waarmee hij of zij kan stoppen of afremmen.
Een sneeuwploeg remt door de skiër af te remmen met behulp van de weerstand van de ski’s die tegengesteld aan de rijrichting staan. Hoe meer de latten gekruist zijn en hoe meer ze op hun kanten staan, hoe groter het remeffect – in theorie.
Theoretisch gezien zijn er veel zaken om te bespreken, dus de situatie wordt duidelijker wanneer we testen hoe effectief remmen met een sneeuwploeg is in de praktijk.
Na diverse metingen bleek de remweg in beide gevallen ongeveer een halve meter te variëren. Van een helling van 7 meter duurde het ongeveer 6,6 meter om met een sneeuwploeg in ongeveer twee seconden tot stilstand te komen. De remweg voelde onaangenaam aan; je moest je flink inspannen, de sneeuw trok aan de ski’s en het was niet makkelijk om de positie te behouden.
Vanuit dezelfde snelheid, draaiend met een sneeuwploeg, duurde het 2,2 meter om in 1 seconde tot stilstand te komen. Het stoppen zelf verliep vrij gemakkelijk.
Als je de twee stops direct na elkaar op hetzelfde terrein vergelijkt, is de sneeuwploeg als remoplossing een behoorlijk angstaanjagende ervaring. Waar we in de bocht al lang tot stilstand waren gekomen, raasden we nu nog steeds met bijna volle snelheid de helling af, met het beangstigende gevoel dat we weinig controle hadden over wat er gebeurde. We zouden in de problemen zijn gekomen als er daadwerkelijk een obstakel was geweest dat ons tot een noodstop had gedwongen. Het is vergelijkbaar met de ervaring die je hebt wanneer het rempedaal in een auto wegzakt of het ABS-systeem in de sneeuw blokkeert, maar de auto helemaal niet afremt.
Dit komt doordat de ski’s, wanneer ze dwars op de kant staan, in de praktijk een grote spreiding hebben.
Deze spreidstand is een gedwongen positie waarbij de skiër de ski’s vaak naar voren duwt en achterover valt. Hoe harder je moet remmen, hoe groter de paniek (een beginner is begrijpelijkerwijs bang als hij hard moet remmen), hoe erger de situatie wordt, omdat hij dan weinig kans heeft om kracht uit te oefenen of uit de spreidstand te ontsnappen. Het remmende effect zou echt zijn als de latten volledig gekruist konden worden, maar zulke grote latten bestaan niet. De laatste optie is om een van de latten over elkaar heen te trekken, maar als je al in een spreidstand bent beland omdat je per se wilde remmen, is dat onmogelijk. Kinderen vallen in zulke gevallen meestal achterover.
Een andere vervelende ervaring is dat we recht op het object afglijden waar we voor wilden stoppen, met onze neus naar voren. Als we niet op tijd stoppen, resulteert dit in een frontale botsing of een val in een onnatuurlijke lichaamshouding. Het voelt veel prettiger om de situatie op te lossen door uit te wijken. In dat geval is de remwerking veel sterker en behouden we een actieve lichaamshouding van waaruit we gemakkelijk verder kunnen rijden. Bovendien kunnen we de risicovolle situatie er letterlijk mee vermijden, in plaats van ertegenin te gaan.
Samenvattend kunnen we stellen dat beginners niet moeten leren hoe ze met een remmanoeuvre door de sneeuw moeten ploegen. Ze krijgen de illusie dat ze een risicovolle situatie niet kunnen oplossen, maar omdat ze dit bij de eerste stops hebben ervaren, grijpen ze er later instinctief naar terug. Dit brengt een ernstig risico op ongelukken met zich mee. Het is veel beter wanneer ze eerst de juiste houding leren op terrein waar ze zonder te remmen kunnen stoppen, vervolgens leren bochten te maken en eraan wennen dat de controle bij het skiën afhangt van de bocht en het spoor, en niet van stoppen met slecht remmen.
Het is ook belangrijk om te weten dat de sneeuwploeg gevaarlijk kan zijn in de buurt van anderen: als twee ski’s tegen elkaar schuiven, zal de bovenrand van de onderste ski blijven haken, waardoor de ski en het been opzij worden getrokken. Omdat dit meestal bij lage snelheid gebeurt, zal de binding waarschijnlijk niet loskomen en zal de ski de knie op een onhandige manier verdraaien, wat gemakkelijk kan leiden tot een gescheurd ligament. Het is het beste om de sneeuwploeg niet voor de skilift of in de buurt van anderen te gebruiken.
En het allerbelangrijkste: het is ten strengste verboden om te sneeuwploegen nadat je uit de skilift bent gestapt!
Daarom leren we dit bij Portes Du Ski niet. De sneeuwploeg is geen rem, maar een handrem.